พ่อแม่ยิ่งแก่ยิ่งเอาใจยาก? ป้าจีมี 4 วิธีคุยกับวัยเก๋าให้หายงอน
ลูกหลานคะ เคยรู้สึกไหมว่า พ่อแม่ยิ่งแก่ยิ่งเอาใจยาก พูดอะไรก็ไม่เข้าหู งอนบ่อย โวยวายเก่ง บางทีแค่ทักท้วงเรื่องกินข้าว ยังแทบทะเลาะกันทั้งบ้าน
สัปดาห์ก่อน ลูกสาวของป้าสมชายวัย 72 โทรมาปรึกษาป้าจีทั้งน้ำตา "ป้าจีเอ๊ย แม่ฉันดื้อมาก ไม่ยอมไปหาหมอ ไม่ยอมเลิกกินของแสลง พูดยังไงก็ไม่ฟัง ฉันเหนื่อยใจจริง ๆ" ฟังแล้วป้าจีคิดถึงตัวเองตอนดูแลแม่ตอนแก่เหมือนกัน พอเราห่วงก็พูดเร็ว พูดดัง พูดย้ำแล้วย้ำอีก แต่ยิ่งพูด ยิ่งโดนด่า
ความจริงแล้วนะทุกคน พ่อแม่ที่ "เอาใจยาก" ไม่ได้เป็นคนดื้อหรือไม่รักเรา แต่เบื้องหลังพฤติกรรมเหล่านั้นมีเหตุผลทางจิตวิทยาและร่างกายซ่อนอยู่ วันนี้ป้าจีมี 4 วิธีคุยกับวัยเก๋าให้หายงอน ใช้ได้จริงตั้งแต่คืนนี้เลย
4 วิธีเข้าใจใจวัยเก๋า พ่อแม่หายงอน ลูกหายเครียด
1 ฟังให้มากกว่าพูด เพราะสมองวัยเก๋าทำงานช้าลง
เมื่ออายุมากขึ้น สมองส่วนที่ใช้คิดวิเคราะห์และความจำระยะสั้นจะทำงานช้าลง การที่เราพูดเร็ว พูดทีเดียวหลายเรื่อง จะทำให้พ่อแม่ฟังไม่ทัน รู้สึกมึนงง และกลายเป็นหงุดหงิด
วิธีแก้: พูดช้า ๆ ทีละเรื่อง รอให้เค้าตอบก่อนค่อยพูดเรื่องต่อไป และใช้คำถามปลายเปิดอย่าง "แม่คิดยังไงคะ" แทนการสั่ง "แม่ต้องทำแบบนี้" เวลาที่เราเงียบฟังจริง ๆ เค้าจะรู้สึกว่าเราให้เกียรติ และเปิดใจมากขึ้นเอง
2 พฤติกรรมเอาแต่ใจ คือกำแพงป้องกันตัวเมื่อกลัวเสียคุณค่า
นักจิตวิทยาพบว่า เมื่อคนสูงอายุรู้สึกว่าตัวเอง "ไม่เป็นที่ต้องการ" สมองจะตอบสนองด้วยการยึดติดความคิดตัวเอง เพื่อพิสูจน์ว่ายังมีอำนาจและยังมีความสามารถ
วิธีแก้: เปิดโอกาสให้พ่อแม่ได้ตัดสินใจเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ เช่น "พรุ่งนี้แม่จะกินข้าวต้มหรือโจ๊กคะ" หรือ "แม่ช่วยเลือกผ้าเช็ดตัวให้หน่อยได้ไหม" แค่รู้สึกว่าตัวเองยังมีส่วนร่วม พฤติกรรมดื้อก็จะเบาลงอย่างน่าประหลาดใจ
3 อารมณ์หงุดหงิดบ่อย อาจเป็นสัญญาณของโรค
การนอนไม่หลับ ปวดข้อเรื้อรัง ฟังไม่ชัด มองไม่ชัด หรือโรคซึมเศร้าในผู้สูงอายุ ล้วนทำให้หงุดหงิดง่ายทั้งนั้น แต่พ่อแม่หลายคนไม่บอก เพราะไม่อยากเป็นภาระ
วิธีแก้: ถ้าสังเกตว่าหงุดหงิดผิดปกติติดต่อกันหลายสัปดาห์ ควรพาไปตรวจสุขภาพเป็นประจำ ตรวจตา หู ฟัน เพราะบางครั้งแค่ใส่แว่นใหม่หรือใส่เครื่องช่วยฟัง ชีวิตเค้าก็สดใสขึ้นอีกครั้ง ที่สำคัญอย่าพูดว่า "แม่เป็นบ้าหรือเปล่า" แต่พูดว่า "แม่คะ หนูเป็นห่วงสุขภาพแม่ ไปหาหมอพร้อมกันนะคะ"
4 พูดด้วยความรัก มากกว่าความถูกต้อง
หลักจิตวิทยาการสื่อสารกับผู้สูงอายุที่ได้ผลที่สุด คือ "ให้เค้ารู้สึกว่าเราอยู่ฝั่งเดียวกัน" ไม่ใช่ "เรารู้ดีกว่า" ยิ่งเราเอาชนะความถูกต้อง แต่พ่อแม่เสียหน้า ความสัมพันธ์ยิ่งห่าง
วิธีแก้: เปลี่ยนประโยค "ห้ามกินของเค็มเด็ดขาด" เป็น "หนูอยากอยู่กับแม่ไปอีกนาน ๆ เลยอยากช่วยแม่ดูแลสุขภาพ" หรือถ้าพ่อแม่ทานอะไรที่เสี่ยง ลองหาทางเลือกใกล้เคียงมาแทน ไม่ใช่ห้ามขาด ลองใช้คำว่า "เราช่วยกันนะคะ" บ่อย ๆ เค้าจะรู้สึกว่าเราไม่ทิ้งเค้าไปไหน
ฟังนะทุกคน ความเอาใจยากของพ่อแม่ ไม่ได้หมายความว่าเค้าไม่รักเรา ตรงกันข้าม มันคือเสียงร้องขอความรักในแบบที่เค้าพูดไม่เป็น บางครั้งเค้าทำตัวดื้อ เพราะกลัวว่าแก่แล้วจะไม่มีความหมายกับใคร
ลูกหลานที่เหนื่อยใจ อย่าโทษตัวเองนะคะ การดูแลพ่อแม่ไม่มีสูตรสำเร็จ ไม่มีใครเก่งตั้งแต่แรก ทุกครอบครัวเรียนรู้ไปด้วยกัน ขอแค่เราลองหายใจลึก ๆ พูดช้าลง ฟังมากขึ้น แล้วกอดกันบ่อย ๆ หัวใจของคนเป็นพ่อแม่นั้นอ่อนโยนกว่าที่เราคิด เพียงแต่มันถูกซ่อนอยู่หลังความหยิ่งและความกลัวเท่านั้นเอง